M-Bus Data — M-Bus Sayaç Test Aracı

Ne yapar

M-Bus Data (eski adıyla M-Bus Sayaç Test Aracı), bir M-Bus sayacının M-Bus çevirici üzerinden okunup okunamadığını hızlıca sınamak için geliştirdiğimiz bir Windows programıdır. Asıl kullanıcısı sayaç üreticileridir: kendilerine verilen çeviriciyi bilgisayara takar, sayaçlarının bizim okuma altyapımızla konuşup konuşmadığını kendi masalarında görürler.

Program sayaç üreticilerine ücretsiz olarak sunulur. Tek bir exe dosyasıdır; kurulum gerektirmez, çift tıklayınca açılır ve USB bellekten de çalışır. Abone ya da daire bilgisi istemez; ekranda yalnız sayaç ve ölçüm bilgisi vardır. Bu sadelik bilinçlidir: amaç faturalama değil, "bu sayaç bu hatta okunuyor mu" sorusuna net bir cevap vermektir.

Sonuç her satırda renkle gösterilir: yeşil okundu, kırmızı yanıt yok, sarı cevap geldi ama telegram çözülemedi. Okunan sayacın endeks değerleri, giriş ve çıkış sıcaklığı ve akış bilgisi tabloya yazılır. Seçili sayacın telegramındaki bütün kayıtlar ve temizlenmiş ham çerçeve (HEX) alt bölümde ayrıca incelenebilir.

Nasıl çalışır

Kullanıcı COM portu seçer, sayaç numarasını ve tipini (kalorimetre, sıcak su, soğuk su) girer ve "Okumayı Başlat"a basar. Program portu kendisi açar, sayaçları sırayla okur, iş bitince portu kendisi kapatır; ayrı bir "bağlan" düğmesi yoktur. Program açıkken takılan çevirici birkaç saniye içinde port listesinde belirir. Son kullanılan port ve girilen sayaç listesi exe'nin yanındaki ayar dosyasında saklanır; program yeniden açıldığında liste olduğu gibi geri gelir.

Çok sayıda sayaçla çalışmak için üç kolaylık vardır:

• Toplu ekleme: sıralı numara aralığı (baştaki sıfırlar korunur) ya da Excel veya e-postadan yapıştırılan liste. Eklemeden önce kaç sayacın ekleneceği önizlenir, tekrarlar atlanır.
• Sayaç tarama: numaralar bilinmiyorsa program hattı kendisi arar. İkincil adres taramasında numaranın bilinen haneleri yazılır, bilinmeyenler F bırakılır; birden çok sayaç aynı anda cevap verirse arama bir hane daha daraltılarak sürer. Birincil adres taraması 0-250 aralığındaki adresleri tek tek sorar. Bulunan sayacın numarası, üreticisi ve tipi gelen telegramın kimlik alanından okunur.
• Okunmayanları oku: yalnız okunamayan ve henüz denenmemiş sayaçlar yeniden denenir. Bir satıra sağ tıklayarak yalnız o sayaç ya da o satırdan itibaren okuma başlatılabilir.

Tablonun altındaki şerit toplam, okunan, okunamayan ve kalan sayaç sayısını gösterir; yüzlerce satırlık listede tabloyu kaydırmadan nerede olunduğu görülür.

Sayaç cevap vermiyorsa

Deneme sayısı, komut arası bekleme, denemeler arası bekleme ve port zaman aşımı ayarlanabilir. İlk kontroller doğru COM port, baud hızı (çoğu sayaç 2400, bazıları 9600) ve yavaş sayaçlar için daha uzun komut arası beklemedir. "Bitince baştan tekrarla" seçeneği listeyi döngüde okuyarak dayanıklılık testi yapar. Gönderilen ve alınan baytların dökümü arka planda tutulur; bir sorunda destek ekibimiz istediğinde açılıp dosya olarak paylaşılabilir.

Teknoloji

M-Bus Data, Python ile yazılmış, Qt arayüzlü ve tek dosya olarak paketlenmiş bir masaüstü uygulamasıdır. Haberleşme EN 13757 M-Bus yapısını izler: hattı susturma (SND_NKE), sayacı numarasıyla uyandırma (SND_UD) ve veri isteme (REQ_UD2); seri port 8 veri biti, çift (even) parite ve 1 stop biti ile çalışır.

Komutlar, satıştaki M-Bus Sayaç Okuma programımızla aynıdır ve bu aynılık otomatik sınamalarla karşılaştırılır. Böylece test aracında okunan sayaç, ana programda da aynı komutlarla sorgulanmış olur. Uyandırma komutunun iki biçimi vardır ve bazı sayaçlar yalnız birine cevap verir; program tekrar denemelerde iki biçimi sırayla gönderir. Çerçeveden önce hatta düşen anlamsız baytlar atılır, ancak ne atıldığı günlüğe yazılır; veri sessizce değiştirilmez.

Program kendini güncelleyebilir. Güncelleme yalnız kendi alan adımızdan ve https üzerinden indirilir; inen dosyanın SHA-256 parmak izi tutmazsa kurulmaz. İnternet yoksa program uyarı vermeden çalışmaya devam eder, çünkü üreticiler çoğu zaman atölyede, bağlantısız bilgisayarlarda çalışır.

Kullanım alanı

• Sayaç üreticisinin, bir sayaç modelinin M-Bus haberleşmesini çevirici ile kendi masasında sınaması
• Numarası bilinmeyen sayaçları hatta tarayarak bulmak ve listeye almak
• Okuma sorununda "yanıt yok" ile "yanıt var ama çözülemedi" durumlarını ayırmak, ham telegramı ve bayt dökümünü destekle paylaşmak
• Uzun süreli döngü okumasıyla hattın ve sayacın dayanıklılığını gözlemek

Sınama sonrasında sayaçların kalıcı olarak okunması, M-Bus Sayaç Okuma Yazılımı ve M-Bus Master cihazlarımızla yapılır.

Ürün sitesi

Programın güncel sürümü ve adım adım kullanım rehberi m-bus.com.tr'deki M-Bus Data rehber sayfasında yer alır.